Robot op het verlanglijstje

In de feestmaand december vieren we Sinterklaas en Kerst. Feestdagen waarop we elkaar cadeautjes geven en waar het draait om samenzijn en gezelligheid. Een companion-robot is zowel speelgoed als gezelschap. Stel je voor dat je kind dat op het verlanglijstje zet, wat vinden we daar dan van?

Companion-robots (ik spreek het op zijn Engels uit) zijn leuke, kleine robots. De vorm varieert. Sommige zijn rond, anderen zien eruit als een popje. Sommigen kunnen rondrijden door je huis, anderen zet je ergens neer. Allemaal schattig om te zien, met oogjes of met kleertjes aan om ervoor te zorgen dat we ze accepteren en adoreren. Bally, Moxie en Amy zijn een paar voorbeelden van dit type robots, zoek ze maar eens op op internet. Ze waren het afgelopen jaar een paar keer in het robotnieuws. In promotiefilmpjes worden ze aangeprezen als leuke en handige huisgenootjes. Je kunt er je verlichting of verwarming mee bedienen, ze wachten je op als je thuiskomt, ze kunnen je hond als jij niet thuis bent een snackje voeren als wordt gesignaleerd dat hij aan de bank begint te knagen. Of je kan ze inzetten als speelkameraadje voor je kind. De leveranciers beloven dat je kind er ook nog veel van kan leren. Een leraar, mentor en vriend ineen.

Moxie is zo’n robot die is bedoeld voor de emotionele en sociale ondersteuning van kinderen tussen de 5 en 10 jaar. In Nederland was hij nooit te koop, in de Verenigde Staten wel. Op hun website was te lezen dat de robot de volgende activiteiten te bieden had: “verhalen vertellen, educatieve spellen en open-eind conversaties om emotionele regulatie en sociale vaardigheden te bevorderen.” En ouders kunnen via een app de ‘groei’ en de ‘ontwikkelreis’ van hun kind volgen en zo samen bereikte mijlpalen vieren. Op de site waren lofuitingen als ‘you are a super parent’ te lezen.

Het roept bij mij een heleboel vragen op. Moeten we de opvoeding van onze kinderen uitbesteden aan een robot? Moet een robot het speelmaatje worden van kinderen? Laten we de emotionele en sociale ontwikkeling van kinderen over aan een robot? Nee, toch?

Bovendien, de bedrijven die deze robots maken, kunnen goede bedoelingen hebben, maar ze hebben meestal ook een commercieel belang. Winstbejag gaat al snel boven ethische belangen, zeker in een groeimarkt als robotica en AI waarin grote bedragen omgaan. In het geval van Moxie kwam ook nog een onverwacht ander probleem om de hoek kijken: technische afhankelijkheid. De AI van Moxie draaide in de cloud. Toen het bedrijf achter Moxie stopte met de productie, kon je er niks meer mee. Had je net een band opgebouwd met je nieuwe maatje, liet die je meteen in de steek.

Er zijn vast situaties waarbij een companion-robot succesvol en verantwoord ingezet kan worden en misschien zelfs voordelen heeft ten opzichte van regulier speelgoed of een menselijke begeleider. Uitzonderingen daargelaten, lijkt het mij niet wenselijk dat robots het maatje van een kind worden.. Of het nu dient als speelkameraad, gezelschap of opvoeder, dit zijn bezigheden die bij uitstek draaien om interactie tussen mensen. Als die menselijke interactie ontbreekt, om wat voor reden dan ook, moeten we dat zien op te lossen. Niet door robots in te zetten, maar door te zorgen dat die menselijke relaties er alsnog komen.

Inmiddels is het bedrijf overgenomen en vindt een doorstart plaats.

Deze laatste column van 2025 wil ik afsluiten met de wens om in deze turbulente tijden waarin ontwikkelingen op het gebied van AI en robots razendsnel gaan, onze menselijkheid niet uit het oog te verliezen. Niks is mooier dan vriendschap, goed gezelschap, een liefdevolle relatie en plezier maken met anderen. Laat kinderen lekker buiten spelen, zonder telefoon en zonder robots. Het is belangrijk dat ze met vallen en opstaan zelf ontdekken hoe de wereld in elkaar zit. Robots zijn daar niet voor. Laten we in 2026 blijven kiezen voor échte verbinding, juist nu technologie zo’n grote rol speelt.

Een mooi en gezond 2026 gewenst.

Contactgegevens Carin Jansen
Email: carin@roboquilt.nl
Website: https://www.roboquilt.nl/